Fot. 123RF/Picsel
Wigilia, ten najpiękniejszy wieczór w roku, kojarzy nam się niezmiennie z ciepłem, rodzinnym spotkaniem i pysznymi potrawami przygotowanymi z dbałością o najbliższych. Dwanaście dań serwowanych w czasie tej wyjątkowej kolacji jest także podtrzymaniem tradycji naszych rodzinnych stron. Najpopularniejsza wigilijna zupa to wg Zygmunta Glogera, autora Encyklopedii Staropolskiej, „od najdawniejszych czasów ulubiona w Polsce nalewka kwaskowata, gotowana zwykle z kwasu burakowego". Pierwszy znany przepis na tę nalewkę, znaną nam współcześnie, jako barszcz, pochodzi z XVI w. Wedle tradycji, najpierw przygotowywano kwas (zakwas) buraczany, który nazywano barszczem. Pito go podobnie jak kwas chlebowy - na surowo - gdyż pomagał w walce z gorączką i skutkami alkoholowego szaleństwa dnia poprzedniego. Był też traktowany jako napój doskonale orzeźwiający. To właśnie od tego zakwasu, najpopularniejsza polska zupa wzięła swoją nazwę.
Dlaczego nie z torebki?
Przygotowanie dwunastu wigilijnych dań to nie lada wyzwanie, nawet dla miłośnika kulinarnych eksperymentów. Niestety, w gorączce przedświątecznych przygotowań nie zawsze znajdujemy czas na to, aby wszystkie dania przygotować samemu od podstaw. Sięgamy wówczas po gotowe produkty, które kuszą na sklepowych półkach łatwością podania i przystępną ceną. Powinniśmy się jednak zastanowić czy są one tym, co chcielibyśmy zaserwować rodzinie podczas najpiękniejszego wieczoru w roku.
Barszczu czerwonego przygotowywanego na zakwasie nie radzimy zastępować niczym innym. A już na pewno nie jego „torebkową" wersją „instant". Smak i wartości odżywcze przygotowanego z dbałością o szczegóły barszczu przywołają świąteczne, lekko nostalgiczne wspomnienie dzieciństwa i wpisze się w modne ostatnimi czasy zdrowe i wolne przygotowywanie posiłków. Ugotowana na zakwasie zupa jest niezwykle bogata w wartości odżywcze. Jedząc ją, można skutecznie wspomóc swój organizm w walce z wolnymi rodnikami i przeziębieniami - tak popularnymi w tej porze roku. Wersja z butelki lub z torebki często ma niewiele wspólnego nawet z samymi burakami. Ich ilość w składzie waha się od ponad 50% (lepsze produkty) do ledwie 12%! Często też koncentraty przypominają bardziej słodki sok warzywno-owocowy niż kwaskowatą nalewkę, za którą tradycyjnie uważa się barszcz czerwony. Takie kartonowe miksy zawierają duże ilości soku jabłkowego, selera, pietruszki i cebuli. Słodzone cukrem lub syropem glukozowo-fruktozowym i podkreślane barwnikami, stanowią blade wspomnienie aromatycznych babcinych specjałów. Dodatkowo ich wartości odżywcze są bliskie zeru.
Weź udział w naszym konkursie i wygraj wspaniałe nagrody
Jak przygotować idealny barszcz w domu?
Barszcz czerwony podawany podczas wieczerzy wigilijnej jest zupą postną, czyli bezmięsną. Gotuje się go na wywarze z warzyw i buraków, przyprawia kwasem buraczanym i wywarem z grzybów suszonych. Tradycja postnych wigilijnych posiłków opiera się na wierzeniu w zapanowanie pokoju na ziemi i zrównanie ludzi i zwierząt w tę grudniową noc. Brak kostnego lub mięsnego wywaru warto zrównoważyć wyborem aromatycznego oleju, który pogłębi smak przygotowywanej zupy. Staropolska tradycja nakazuje użycie oleju lnianego, ale w polskich domach równie często wykorzystuje się inne oleje np. rzepakowy, z równie dobrym skutkiem. Poza tym, barszcz czerwony, posiadający intensywny, czerwony kolor będzie się pięknie prezentował na wigilijnym stole. Aby wzmocnić jego kolor, warto do gotującego się barszczu dodać trochę soku z cytryny lub octu. Można też nieco odejść od tradycyjnego smaku dodając do gotowej zupy suszone śliwki, które wzbogacą smak i dodadzą owocowego aromatu. Pamiętajcie - podajcie go koniecznie z krokietem lub z uszkami z kapuścianym farszem. Smacznego!
Jak zrobić barszcz?
Zakwas buraczany:
- 1 kg buraków
- Pół kromki razowego chleba
- 2 ząbek czosnku
- 3 ziela angielskie (ziarna)
- 4 liście laurowe
- 1,5 łyżeczki soli
- Kilka ziaren pieprzu
- Woda
Buraki myjemy, obieramy i kroimy na grubsze plastry. Przygotowujemy szklane naczynie z przykrywką lub zakrętką i wyparzamy je. Wkładamy do niego (dość ciasno) na zmianę buraki, kawałki razowego chleba, czosnek i resztę przypraw. Zalewamy przegotowaną wodą do poziomu buraków i solimy. Przykrywamy, zostawiając minimalną szparę lub lekko niedokręconą zakrętkę.
Zamknięte naczynie odstawiamy w ciepłe, ciemne miejsce (kuchenne szafki lub półki w spiżarni świetnie się do tego nadają) na minimum 5 dni. Po kilku dniach można sprawdzić jak długo zakwas powinien jeszcze postać próbując go łyżeczką. Gotowy, powinien mieć ciemnoczerwoną winną barwę i bogaty aromat. Odpowiednio przechowywany może stać w lodówce nawet dwa tygodnie!
Barszcz na domowym zakwasie:
- 500 ml wywaru z włoszczyzny (bulionu)
- 200-250 ml zakwasu buraczanego
- 1 kg buraków
- 1 ząbek czosnku
- Łyżka oleju rzepakowego
- Kilka kropel soku z cytryny
- Majeranek, sól i pieprz do smaku
Do zagotowanego wywaru warzywnego dodajemy obrane, pokrojone w plastry buraki, wciskamy ząbek czosnku i dodajemy przyprawy. Gotujemy do miękkości buraków. Powoli dodajemy zakwas próbując za każdym razem, czy smak, który czujemy jest tym oczekiwanym. Jeśli tak - zdejmujemy z ognia i zostawiamy do odstania 20-30 minut. Po tym czasie odcedzamy gotowy barszcz do innego naczynia, dodajemy olej rzepakowy i kilka kropel soku z cytryny. Gotowe!
Pobierz bezpłatny e-book ze świątecznymi przepisami. Kliknij!
Kliknij prawym przyciskiem myszy i zaznacz "Zapisz element docelowy jako...", aby zapisać e-booka na dysku.
