Do góry

Newsy

Złoto w płynie

Homer nazywał ją "płynnym złotem". Rzymianie uważali, że sekretem szczęśliwego i długiego życia jest "wino w środku, oliwa na zewnątrz". Według Egipcjan jej zadaniem było dostarczanie przyjemności w zaświatach.

Za odkrycie drzewa oliwnego odpowiedzialni są bogowie - tak twierdziły starożytne ludy rozmiłowane w tym złocistym płynie. Któż mógł bowiem stworzyć drzewo, które może żyć nawet do 1000 lat, a jego gruby pień jest niezwykle odporny na próchnienie? Oliwki były boskim darem, symbolem bogactwa, spokoju, zwycięstwa, a także siły, płodności i chwały.

Oliwki są owocami drzewa o nazwie oliwka europejska. Jej przodkinią była dzika odmiana oliwki, porastająca wybrzeże Morza Śródziemnego już w epoce neolitu. Najstarsze znane pestki oliwek pochodzą z okolicy góry Karmel w Izraelu, a datuje się je na 9000 - 8000 lat p.n.e. Ponoć właśnie wtedy ludzie odkryli smakowite oliwki, ale uprawiać je zaczęli dużo później - około VI tysiąclecia p.n.e. Tłoczenie oliwy to jeszcze młodszy wynalazek - najprawdopodobniej około V-IV tysiąclecia odkryto, że podczas wyciskania tych drobnych owoców otrzymuje się wyśmienity, złocisty płyn. Pewne jest to, że najstarsze znane amfory, których używano do przechowywania oliwy, pochodzą z 3500 r. p.n.e.

Greckie "płynne złoto"

Według Greków, pierwsze drzewo oliwne zasadziła Atena. Miało ono moc rozświetlania nocy i dostarczało cennego pokarmu. Uprawę i tłoczenie oliwy powierzano jedynie dziewicom i czystym mężczyznom, tak wartościowy był to produkt. Wieńce z drzewa oliwnego nakładano zwycięzcom bitew lub igrzysk, a oliwę składano w ofierze bogom. Używano jej też do spryskiwania twarzy umarłych, aby pełni światła i czystości przeszli do następnego świata.

W czasach Homera, który nazywał ją "płynnym złotem", Grecy traktowali oliwę jako towar luksusowy i kosmetyk dla najbogatszych. Stosowali ją do gotowania, smarowania chleba, jako olej do lamp, robili z niej też mydło do kąpieli. Spartańczycy nacierali nią ciała podczas ćwiczeń. Handel oliwą był zajęciem zarobkowym - Egipcjanie i Grecy sprzedawali ją Scytom z południowych stepów rosyjskich, zarabiając na tym całkiem przyzwoite pieniądze...

Oliwa uprzyjemnia życie

Również Rzymianie lubowali się w oliwie, twierdząc, że "wino w środku, oliwa na zewnątrz" to sekret szczęśliwego życia. Tworzyli z niej delikatne pachnidła do nacierania ciała - zbierali wonne części roślin i gotowali je w oliwie. Za obsadzenie kilku mórg ziemi drzewami oliwnymi, obywatele rzymscy zwalniani byli ze służby wojskowej.

Egipcjanie używali jej liści i gałązek do przystrajania sarkofagów bogaczy, wizerunki drzewa oliwnego zdobiły grobowce faraonów, a pozostałości oliwy odkryto w pełnym kosztowności grobie Tutanchamona - jak widać, również oliwa miała uprzyjemnić mu życie w zaświatach.

Średniowiecze początkowo odrzuciło oliwę z oliwek, ale później powróciła na stoły. W Polsce pojawiła się za sprawą Bony Sforzy, która sprowadziła wraz ze sobą włoskich kucharzy, i wiele wcześniej nieznanych produktów.

Tłoczenie oliwy

Oliwki są tak delikatnymi owocami, że do dziś zbierane są ręcznie. Strząsa się je na rozpostarte płótno lub plastik, a następnie sortuje według wielkości, stanu i jakości, dzieląc je na przeznaczone do konserw i te, z których wyciskana będzie oliwa. Zielone i czarne oliwki pochodzą z tych samych roślin, o ich kolorze decyduje etap dojrzewania owoców, w którym zostają zerwane - zielone zbiera się wcześniej niż czarne.



Oliwę tradycyjnie wyciskało się w kamiennych prasach - jedną z najcenniejszych kolekcji pras z czasów rzymskich możemy obejrzeć w Volubilis w Maroku. Jak wyglądała produkcja oliwy? Ubijano oliwki stopami w kamiennym, okrągłym lub stożkowatym moździerzu, następnie miażdżono je tłuczkiem, a potem żarnami w kadzi. Zmiażdżoną masę dzielono na porcje i układano na specjalnych plecionkach, po czym przyciskano prasą, usuwano wodę i zanieczyszczenia i już można było cieszyć się świeżą oliwą. Do dziś niektórzy wytwarzają oliwę w ten tradycyjny i czasochłonny sposób, ale większość produkcji odbywa się w sposób mechaniczny.

Oliwa w muzeum

Muzeum Oliwy znajduje się w Hacienda La Laguna, niedaleko Jaen w Andaluzji. W trzech budynkach możemy obejrzeć różne typy pras do tłoczenia oliwy i poznać poszczególne etapy procesu jej produkcji. A później pozostaje już tylko odpocząć w ogrodzie pełnym różnych odmian drzew oliwnych, i zamyślić się nad długą historią tak dziś pospolitych oliwek...


Wykorzystano:
Jonathan Roberts, Powab jabłka. Fascynujące dzieje owoców i warzyw, Świat Książki, Warszawa 2003
Maguellone Toussant-Samat "Historia naturalna i moralna jedzenia", Wydawnictwo W.A.B, Warszawa 2002
Wikipedia

Polecane przepisy

Zobacz więcej

Komentarze do artykułu (5)

Dodaj komentarz

Wypełnienie pól oznaczonych * jest obowiązkowe

zdjecie uzytkownika

jarekpiotrowicz 05 maja 2015 Niestety, oliwa Monini jako główny sponsor 90% artukułów o tematyce "oliwowej" powoduje, że ludziom wydaje się, że oliwa to taki inny Olej Kujawski, a że Kujawski tańszy, to po co im oliwa?
No i mamy to, co mamy :)
Zapraszam na www.holaoliva.pl - wystarczy powąchać aby się zakochać :)

0 Kto głosował? | Odpowiedz

zdjecie uzytkownika

jarekpiotrowicz 05 maja 2015 https://www.facebook.com/holaoliva/photos/a.1456641671292610.1073741828.1456594747963969/1460428077580636/?l=37970c4bfc

I tyle w temacie :)

0 Kto głosował? | Odpowiedz

zdjecie uzytkownika

fantomas 15 marca 2014 moim jedynym tłuszczem używanym do wszystkiego (przede wszystkim do smażenia, picia na czczo, do sałatek) od 3 lat jest oliwa z oliwek extra virgin, miałem kiedyś problem z wysokim cholesterolem i nadciśnieniem w tej chwili to się unormowało bez żadnych tabletek, póki ludki tego nie zrozumiecie to prędzej czy później będziecie musieli łykać wszelkiego rodzaju tabletki do końca życia, na marginesie nie jestem żadnym lobbystą oliwy tylko zrozumiałem co jest zdrowe dla człowieka, więc albo smalec słonina masło margaryny oleje, albo oliwa z oliwek, wybór należy do ciebie

12 Kto głosował? | Odpowiedz

zdjecie uzytkownika

Barbara333 15 marca 2014 Oliwa jest też dobrym rozwiązaniem, aby obniżyć wysoki cholesterol http://cholesterol.dozdrowia.com/jak-obnizyc-cholesterol.php

4 Kto głosował? | Odpowiedz

zdjecie uzytkownika

ola100 31 marca 2013 jestem na diecie i dr.zalecila mi 2 lyzeczki oliwy dziennie spozywac albo w postaci salatek albo pic.

9 Kto głosował? | Odpowiedz

Ostatnio komentowane przepisy

Rozwiń Zwiń