Boże Narodzenie - na słodko

Tłusty, kaloryczny, ale bardzo zdrowy. Maleńkie ziarenka doceniali już starożytni

Co można zrobić z maku? W kuchni najczęściej używa się tego niebieskiego i białego. Odkryj właściwości maku oraz przeciwwskazania do jego spożywania. Ta wiedza może ci się bardzo przydać, nie tylko podczas świąt Bożego Narodzenia.

Fot.123RF/Picsel

Spis treści:

Najpopularniejszy mak w kuchni to oczywiście mak niebieski. Choć zwykło się na niego mówić po prostu mak, to warto dodawać, o którą odmianę chodzi. Występuje wiele gatunków tej rośliny, ale uprawiając pewne jej rodzaje, można nawet spotkać się z konsekwencjami prawnymi. Dowiedz się, jakie są właściwości maku niebieskiego oraz kto nie powinien go spożywać. Wreszcie poznaj zastosowanie maku w kuchni i najlepsze przepisy z jego udziałem. 

Sprawdź także: Piernik staropolski krok po kroku. Zacznij 4 tygodnie przed świętami

Mak - co to za roślina

Co ciekawe, spożywanie ziaren maku miało dawniej w Polsce wymiar symboliczny. Zgodnie z przesądem, przynosiło zamożność, szczęście i pomyślność.

Mak to rodzaj roślin z rodziny makowatych. Jakie gatunki maku występują na świecie? Szacuje się, że jest aż od 70 do 100 rodzajów tej rośliny. Odmiany różnią się od siebie - niektóre są uprawne, inne rosną dziko. Są wśród nich rośliny jedno- i wieloletnie. Ponadto charakteryzuje się je jako nisko- lub wysokomorfinowe, co wzbudza liczne kontrowersje.

Prawie wszystkie gatunki maku występują na półkuli północnej, choć oryginalnie pochodzi z Eurazji, Afryki i Ameryki Północnej. Współcześnie jego dziką odmianę spotkać można też w Australii i Afryce Południowej. Jak wyglądają maki? Najczęściej mają czerwone płatki, ale występują też gatunki z białymi, różowymi, żółtymi, fioletowymi czy pomarańczowymi kwiatami. Ich owoce, czyli tzw. makówki, zawierają liczne, małe i niebieskawe ziarenka.

Mak - legalny czy nielegalny?

Niektórzy zastanawiają się, czy mak jest legalny. Okazuje się, że Ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii z 2005 roku precyzyjnie określa, czy mak jest nielegalny. W punkcie 8 art. 4 tej ustawy wskazano, że ten akt prawny dotyczy rośliny z gatunku mak lekarski (Papaver somniferum L.), zwanej również makiem ogrodowym albo uprawnym. To właśnie hodowanie i spożywanie tego rodzaju stoi poza prawem, a wyjątkiem jest produkcja leków z tej odmiany. W końcu poprzez wysuszenie soku mlecznego z niedojrzałych makówek maku lekarskiego uzyskuje się morfinę, opium i heroinę. 

Zobacz: Kluski z makiem. Nie takie, jak myślisz!

Mak - wartości odżywcze

Warto wiedzieć, że mak, choć drobny, zawiera dużo kalorii (w 100 g - ok. 500 kcal). Nasiona są bogate w prozdrowotne nienasycone kwasy tłuszczowe, które przekładają się właśnie na wysoką kaloryczność rośliny. Należą do nich kwasy linolowy i oleinowy, działające profilaktycznie na choroby układu sercowo-naczyniowego. 

Nasiona maku to źródło błonnika, witamin (w tym A, C, E, D i tych z grupy B) oraz minerałów (takich jak: magnez, cynk, potas, żelazo, miedź i mangan). Ziarna dostarczają też dużą porcję fosforu i wapnia (w 100 g znajduje się aż 1266 mg tego składnika odżywczego), które odgrywają rolę budulcową i regulacyjną w organizmie.

Mak - właściwości lecznicze

Z niebieskich ziaren maku produkuje się olej makowy, czyli bogate źródło nienasyconych kwasów tłuszczowych, głównie z grupy omega-6. Spożywany, np. jako dressing do sałatek, reguluje pracę nerek, wątroby i przyspiesza gojenie się ran. Wspomniane kwasy tłuszczowe pozytywnie wpływają na pracę serca, obniżają „zły" cholesterol (LDL) i wyrównują poziom tego „dobrego" (HDL). Zawarty w maku błonnik pokarmowy pobudza jelita do prawidłowego działania i niweluje nieprzyjemne zaparcia. 

Składniki maku polnego zmniejszają podrażnienie błon śluzowych górnych dróg oddechowych, działają wykrztuśnie i wspierają w walce z infekcją. U najmłodszych oraz osób starszych powodują przejściową senność i wyciszenie

Niektórzy, szczególnie zajmujący się zielarstwem, suszą płatki maku polnego. Zawierają one m.in. przeciwutleniacze i fitosterole, które zatrzymują procesy starzenia się organizmu, stymulują syntezę kolagenu (odmładzają skórę), działają przeciwzapalnie i przyspieszają gojenie się naskórka. Należy również wspomnieć, że mak wykorzystuje się do produkcji leków przeciwbólowych (w których składzie znajduje się morfina), jednak są to leki silnie uzależniające.

Mak - przeciwwskazania

Pamiętaj, że mak, choć wykazuje właściwości lecznicze, jest też ciężkostrawny, ma dużo kalorii i zawiera tłuszcz. Jeśli dbasz o zdrową figurę, nie jedz zbyt dużo wypieków i słodyczy z makiem - te mają w sobie dodatkowo jeszcze znaczną porcję cukru.  

Mak w dużych dawkach nie jest zalecany kobietom w ciąży dzieciom do drugiego roku życia. Ziarna, spożywane w większej ilości, mogą wykazać działanie psychoaktywne. Zjadane w rozsądnych, niewielkich porcjach nie zaszkodzą.

Substancje zawarte w nasionach maku mogą ponadto wchodzić w interakcje z niektórymi lekami (np. nasercowymi), dlatego lepiej skonsultować się z lekarzem i dopytać o możliwość regularnego spożywania nasion. 

Co można zrobić z maku?

Jakie jest zastosowanie maku w kuchni? W celach kulinarnych używa się nasion maku niebieskiego i białego. Biały mak stosuje się w listopadzie podczas pieczenia poznańskich rogali świętomarcińskich

Z kolei niebieski mak dodajemy najczęściej do potraw świątecznych. To baza do stworzenia słodkich deserów, tj. kutii, makowca, drożdżówek z makiem, strucli makowych, ale też mącznych dań - pierogów z makiem, łazanek czy klusek z makiem i bakaliami. Możesz też dosypać kilka ziaren do zdrowych, owocowych koktajli. 

Zastosowanie maku w kuchni jest naprawdę uniwersalne. Wypróbuj najlepsze przepisy na dania z makiem i odkryj swoje ulubione:

1. Makowiec bez mąki

 Makowiec bez mąki Zobacz przepis

Makowiec bez mąki / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

2. Chałka z makiem

 Chałka z makiem Zobacz przepis

Drożdżówka z makiem / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

3. Naleśniki z makiem

 Naleśniki z makiem Zobacz przepis

Naleśniki z makiem / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

4. Jogurtowiec z makiem

 Jogurtowiec z makiem Zobacz przepis

Jogurtowiec z makiem / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

5. Makowiec

 Makowiec Zobacz przepis

Jak upiec makowiec? / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

6. Sernik z makiem i jabłkami

 Sernik z makiem i jabłkami Zobacz przepis

Sernik z makiem i jabłkami / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

7. Sałatka z makiem

 Sałatka z makiem Zobacz przepis

Sałatka imprezowa / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

8. Oładki ziemniaczane z makiem

 Oładki ziemniaczane z makiem Zobacz przepis

Przepis kuchni wschodniej / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

9. Ciasteczka cebulowe z makiem i ziołami

 Ciasteczka cebulowe z makiem i ziołami Zobacz przepis

Ciasteczka z makiem / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

10. Pierogi z makiem

 Pierogi z makiem Zobacz przepis

Pierogi z makiem / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

11. Chałka z makiem

 Chałka z makiem Zobacz przepis

Chałka z makiem / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

12. Drożdżowe paluchy z makiem

 Drożdżowe paluchy z makiem Zobacz przepis

Drożdżowe paluchy z makiem / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

13. Makaron z makiem

 Makaron z makiem Zobacz przepis

Kluski z makiem / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

14. Ryżanka z makiem i musem mango

 Ryżanka z makiem i musem mango Zobacz przepis

Ryżanka z makiem i musem mango / Aby zobaczyć przepis, kliknij w zdjęcie

Zobacz także:

Wzmacnia kości, przywraca spokój i chroni przed nadciśnieniem » 

Szukasz sposobu na aromatyczny i złocisty rosół? Cały sekret tkwi w patelni »

Pij ten syrop, a zapomnisz o przeziębieniach i wysokim ciśnieniu »

Mak - czy jest zdrowy? Właściwości lecznicze i działanie maku

Komentarze

Ostatnio komentowane przepisy

30 min
2
Dania główne Karkówka po meksykańsku

Karkówka po meksykańsku to danie, któremu wyjątkowy smak i aromat nadaje ostr...

Odsłon: 21721

60 min
40
Desery Babka z pomarańczą

Ciekawa babka, zamiast sztucznego aromatu sok z prawdziwej pomarańczy. Polecam.

Odsłon: 119

>60 min
7
>60 min
7
15 min
8
Pieczywo Bajgle

Mięciutkie bulki z dziurką, przypominające oponki. Jest przy nich trochę pra...

Odsłon: 141

60 min
3

Polecane artykuły

Informacje 9 najlepszych sposobów na moczenie śledzi. Będą rozpływać się w ustach

Jak szybko namoczyć śledzie przed wigilią? Chociaż większość osób używa do tego celu wody, sposobów na moczenie śledzi jest znacznie więcej. Niektó...

38
Informacje Idealne ciasto na pierogi na 4 sposoby. Wychodzi sprężyste i delikatne

Święta to zazwyczaj czas wytężonej pracy. Robienie ciast, marynowanie mięs i lepienie pierogów to czasochłonne zajęcia. Dlatego niektórzy decydują...

12
Informacje Najlepsze sałatki na święta i nie tylko. Odkryj 7 pysznych pomysłów

W wielu domach sałatki zasilają grono wigilijnych potraw. Wśród nich nie brakuje zarówno klasycznych kompozycji, jak i wariantów, po które sięga si...

7
Informacje Czym zabielać zupę? Magda Gessler twierdzi, że tylko tym produktem

Domowa zupa warzywna to doskonały pomysł na zdrowy i lekkostrawny obiad. Co ciekawe jeden składnik dodawany do zupy może być powodem do kulinarnych...

342